Data (under) mining

photo @ www.knowledgecenter.unr.edu/images/mining50.jpg

<<Όταν παίζεις ένα παιχνίδι της Gwap, δεν διασκεδάζεις μόνο. Βοηθάς τον κόσμο να γίνει ένα καλύτερο μέρος. Παίζοντας τα παιχνίδια μας, εκπαιδεύεις τους υπολογιστές να λύνουν προβλήματα για τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.>>

Αυτά διαβάζει κάποιος στο site της Gwap που ΄΄δημιουργεί παιχνίδια που έχουν σκοπό΄΄. Και συνεχίζουν εξηγώντας καλύτερα τον ΄΄σκοπό΄΄. Λένε, πως αν πάρεις για παράδειγμα το παιχνίδι ESP, δύο χρήστες βλέπουν την ίδια εικόνα και καλούνται να της βάλουν μια ετικέτα, μια tag. Όταν συμφωνήσουν ποια tag θα βάλουν, προχωρούν στο παιχνίδι έχοντας κερδίσει ΄΄πόντους΄΄. Μετά από ένα λεπτό παιχνιδιού οι δύο παίκτες έχουν αποφασίσει για 6, 7 διαφορετικές tags. Τότε η Gwap καταγράφει τις tags και τις συνδιάζει με τις εικόνες. Και συνεχίζοντας μας λέει πως <<τώρα οι μηχανές αναζήτησης θα έχουν μια καλύτερη ιδέα για το τι είναι αυτές οι εικόνες>>.

Με παιχνίδια και παιγνιώδεις εφαρμογές (apps) είναι γεμάτο το web 2.0. Δεκάδες χιλιάδες χρήστες παίκτες καθημερινά ΄΄βοηθάνε΄΄ τους υπολογιστές να γίνουν ΄΄καλύτεροι΄΄. Εφόσον η άυλη (και απλήρωτη) εργασία είναι πια κοινός τόπος, θα μπορούσε κανείς να πει πως η εξόρυξη γνώσης (data mining) τείνει να γίνει η κοινότερη μορφή΄΄διασκέδασης΄΄. Και το παιχνίδι (play) που δεν είναι play αλλά game ο σύγχρονος ψυχαναγκασμός για την συνεχή παραγωγή πληροφορίας. Μπορεί κανείς να καταλάβει πως όσο τα δεδομένα (data) πολλαπλασιάζονται ποσοτικά και ποιοτικά, τόσο περισσότερο εμφανίζεται η ανάγκη για κάτι που να είναι πιο πέρα από την οπτικοποίηση (visualisation) αυτών των δεδομένων. Χρειάζονται μανατζάρισμα, έλεγχο και ΄΄μετάφραση΄΄ σε πρότυπα (patterns) που να μπορούν να γίνουν αντιληπτά από τους ανθρώπους. Γενικά, η εργασία που κατασκευάζει patterns δηλαδή που θέτει μια τάξη στο χάος των data, σπάνια είναι ορατή στις οθόνες των υπολογιστών μας. Το μανατζάρισμα γίνεται με πολύπλοκους τρόπους δειγματοληψίας, ανίχνευσης (tracking) και άλλες αυτοματοποιημένες τεχνικές. Τα αποτελέσματα των αναλύσεων και η γνώση των μεθόδων είναι συνήθως ιδιοκτησία εταιριών και ιδρυμάτων. Οι χρήστες/παίκτες που ΄΄σκάβουν παίζοντας΄΄ απλά ΄΄παίζουν΄΄.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι πιο αποκαλυπτικό. Η coca cola zero έχει φτιάξει ένα παιχνίδι-εφαρμογή για το facebook, που καλεί τους χρήστες να κάνουν αναγνώριση προσώπου (facial recognition) με άλλα λόγια ποια ή ποιος μοιάζει στον παίκτη που χρησιμοποιεί την εφαρμογή μεταξύ των χρηστών του facebook σε όλο τον κόσμο. Το site που φιλοξενεί το ΄΄παιχνίδι΄΄ έχει σχεδιαστεί για να υποβάλλει μια ατμόσφαιρα θρίλερ ή σκοτεινής ταινίας επιστημονικής φαντασίας, κάτι που υπενθυμίζει πως αν ως τώρα οι τεχνικές και οι μέθοδοι αναγνωρίσης και συσχετισμού προσώπων ήταν γνωστές στο στρατό και στην αστυνομία που τις εφάρμοζαν , από εδώ και στο εξής ανήκουν και στις διαφημιστικές που χρησιμοποιούν τους χρήστες για να μαθαίνουν τις μηχανές να κάνουν αναγνώριση προσώπων. Κατά πάσα πιθανότητα με την εκκίνηση της εφαρμογής κάποιο script θα συλλέγει επιπλέον και τα data άπό τη σελίδα του χρήστη στο facebook. (Ίσως και των φίλων του)

Καλό νομίζω είναι να γνωρίζουμε πως το data mining δεν στοχεύει σε μεμονωμένα πρόσωπα. Όχι κατά κύριο λόγο τουλάχιστον. Στοχεύει σε τάσεις μέσα σε ομάδες ή πληθυσμούς, σε΄΄συμπεριφορές΄΄που μπορούν να αναλυθούν σε patterns. Πηγαίνοντας ένα βήμα πιο πέρα ίσως αυτές οι ΄΄συμπεριφορές΄΄ να υποβάλλονται έτσι ώστε να ταιριάζουν στα εργαλεία και στις μεθόδους δημιουργίας των patterns. Αν λάβει κανείς υπόψιν αυτή τη λογική, τότε η καταγγελία τέτοιων τεχνικών στο όνομα της παραβίασης των προσωπικών δεδομένων, δεν σημαίνει τίποτα. Γιατί δεν είναι το άτομο που κινδυνεύει εδώ απλά γιατί το άτομο δεν έχει σημασία. Σημασία έχουν οι ομάδες και οι τάσεις συμπεριφοράς τους γιατί αυτές είναι ο στόχος.